VIUNGANISHI

      No Comments on VIUNGANISHI

VIUNGANISHI

Viunganishi ni maneno yanayotumiwa kuunganisha vipashio mbali mbali vya lugha. Kwa kawaida,  huunganisha vipashio vifuatavyo:

  • Neno na neno
  • Kirai na kirai
  • Kishazi na kishazi
  • Sentensi na sentensi

AINA ZA VIUNGANISHI 

1. VIUNGANISHI VYA SABABU: Viunganishi hivi huunganisha hali moja na sababu yake. Kwa mfano,  aliadhibiwa kwa sababu alichelewa.

2.VIUNGANISHI VYA MASHARTI: Viunganishi hivi huunganisha hali na masharti ya hali hiyo. Kwa mfano, iwapo atamaliza mitihani mapema, ataenda kwa shangazi yake.

3. VIUNGANISHI VYA TOFAUTI: Viunganishi hivi huonyesha tofauti baina ya kitu/hali moja na nyingine. Kwa mfano, wanafunzi wote wamefaulu mtihani isipokuwa wanafunzi wawili.

4. VIUNGANISHI VYA KUTEUA: Hivi hudhihirisha uchaguzi au uteuzi baina ya vitu viwili au zaidi. Kwa mfano,  utaenda Malindi au Lamu?

5. VIUNGANISHI VYA ZIADA: Hivi huonyesha hali au vitu vya ziada, licha ya vile vilivyotajwa mwanzo.  Kwa mfano, na, pia, aidha, licha,  pamoja na.

Mifano katika sentensi:

  • Alikula chapati, viazi vya nazi na sambusa.
  • Licha ya kuwa mwanauchumi, ni mwandishi.

6. VIUNGANISHI VILINGANISHI: Hivi hulinganisha vitu viwili au zaidi. Kwa mfano: Sembuse, kuliko, zaidi ya, seuze. 

Mifano katika sentensi:

  • Anapenda chapati kuliko wali.
  • Umeshindwa kuamka saa moja asubuhi, seuzi saa kumi alfajiri?

MAREJELEO

  1. Kimani Njogu na Dorothy K. Nganje, kiswahili kwa vyuo vya ualimu: Jomo Kenyatta Foundation 2006

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *